Home › Energiebesparing

Computers

Tachtig procent van de huishoudens heeft een computer, om thuis te werken, te e-mailen of op internet te surfen. De energiekosten hiervoor kunnen gemakkelijk met € 50 per jaar omlaag: haal de stekker uit het stopcontact als u de PC niet gebruikt. Computers gaan daar niet sneller door kapot.

De milieubelasting van computers zit in vooral in het elektriciteitsverbruik tijdens gebruik en in de grondstof: computers bevatten zware metalen en broomhoudende brandvertragers. Bovendien belandt de hardware al voordat die versleten is bij het afval, omdat computers snel verouderen.

Een laptop verbruikt relatief weinig energie. Bij desktopcomputers gaat veel energie naar het scherm, al zijn platte schermen (LCD) zuiniger dan conventionele typen van hetzelfde formaat. Per jaar loopt ook het elektriciteitsverbruik voor de stand-by stand flink op.


Tips

  • Zet uw computer echt uit, en niet in stand-by, als die niet wordt gebruikt - ook tijdens een uurtje pauze. Het is een misverstand dat dit slecht is voor de PC.
  • Let bij aanschaf van een computer op mogelijkheden voor uitbreiding. U hoeft dan niet telkens een volledig nieuw systeem te kopen en beperkt daardoor onnodig gebruik van grondstoffen. Bovendien is het goedkoper.
  • Overweeg een LCD-beeldscherm: dat gebruikt minder energie.
  • Het is een fabeltje dat screensavers energie besparen. Bewegende screensavers gebruiken soms zelfs meer energie dan een programma zoals tekstverwerking. Zeker 3D-animaties kosten nogal wat rekenkracht, en daarmee veel energie.
  • Draagbare computers zijn zuiniger dan gewone PC's.


Computers en milieu

De milieubelasting van computers zit in vooral in het elektriciteitsverbruik tijdens gebruik. Daarnaast ook in de productie en in de afvalverwerking van afgedankte computers. Omdat nieuwere versies van computers elkaar in rap tempo opvolgen, raken ze relatief snel verouderd. Vaak gaat de oude PC al de deur uit voordat die fysiek versleten is. Dat brengt extra milieuvervuiling met zich mee.

Vermindering van de energiekosten tijdens gebruik levert de grootste milieuwinst op, vooral bij gewone computers. Voor draagbare computers (laptops) ligt dit anders. Deze gebruiken al veel minder energie. Het energieverbruik dat nodig is om een laptop te produceren, staat ongeveer gelijk aan het energieverbruik tijdens gebruik.

Zware metalen

Naast vermindering van het energieverbruik, brengt ook verlenging van de levensduur verlichting van de milieubelasting. Wat ook zou helpen is vermindering van (broomhoudende) brandvertragers bij de productie. Die zijn schadelijk voor het milieu. Verder bevatten PC's zware metalen, waaronder koper, lood en tin. Bij de winning van deze metalen wordt het landschap aangetast en het verwerken van erts tot metaal leidt tot vervuiling.


Energieverbruik

Tot de PC behoren de systeemkast, een beeldscherm en randapparatuur zoals printer, boxen, fax, en scanner. Het vermogen van een systeemkast met monitor varieert tussen 130 en 400 Watt, afhankelijk van de snelheid van de processor en het soort grafische kaart. Monitoren en beeldschermen met een hoge resolutie gebruiken doorgaans meer energie. Ook geldt dat een groter beeldscherm ook meer energie verbruikt dan een kleine.

Ook in stand-by verbruiken computers energie. Het vermogen in deze stand ligt tussen 6 en 145 Watt. Omdat apparaten vaak langer stand-by staan dan ze in gebruik zijn, kan het elektriciteitgebruik van stand-by stand flink oplopen.

Prijskaartje energieverbruik

Onderstaande tabel gaat uit van ongeveer 11 uur actief gebruik per week (570 per jaar), en 42 uur per week stand-by (2184 uur per jaar). In sommige huishoudens staat de computer dag en nacht aan. Als de standaardinstelling van BIOS niet is gewijzigd, gaan de meeste systemen naar zogeheten S1-modus zodra de gebruiker in Windows aangeeft dat de PC op stand-by moet.

In S1 schakelen de harddisk en de optische drives uit, maar blijven veel onderdelen aan, waaronder de ventilator. Het energiegebruik is dan ook aanzienlijk, het vermogen ligt tussen 78 en 145 Watt.

Veel zuiniger is de stand-by S3. Vrijwel alle PC-onderdelen gaan dan uit, ook de ventilator. Alleen het RAM-geheugen krijgt nog een beetje stroom, om alle data te behouden. De S3-mogelijkheid kunt u inschakelen door in BIOS, onder Power Options, bij ACPI Suspend Type te kiezen voor S3/STR. Dit kan bij elke computer van maximaal drie jaar oud; bij oudere systemen kan dit problemen geven. Het stroomgebruik in S3-modus is veel lager dan in S1, en maar iets hoger dan de uit-stand. Het vermogen ligt tussen 6 en 10 Watt. Het vermogen in slaapstand ligt tussen 5 en 10 Watt, en als de PC uit staat tussen 4 en 8 Watt.


Gebruik Vermogen Elektriciteit (in kWh) Kosten* (in €)
570 uur (actief gebruik) 200 114 25
2184 uur (stand-by) 80 175 38
6006 uur (slaapstand) 8 48 11
Totaal   337 kWh € 74


*) € 0,22 / kWh (prijspeil 2007)


Dit kunt u doen

Als u rekening wilt houden met het milieu kunt u dat doen bij het kopen van een computer, tijdens het gebruikt van de computer en als u de computer vervangt of weggooit.

Aanschaf

Als u een computer gaat kopen, moet u al vele keuzen maken. Voor een processor en het werkgeheugen, en bijvoorbeeld een grafische kaart. Het valt niet mee om dan ook nog rekening te houden met het milieu. Milieu Centraal geeft daarom een paar makkelijke vuistregels:

  • Bedenkt voordat u een computer aanschaft, waarvoor u die wilt gebruiken. Maak op basis daarvan een keuze, zodat u geen overbodige, energieverbruikende (rand)apparatuur en softwarefuncties in huis haalt.
  • Een relatief laag verbruik is te herkennen aan de labels Energy Star, GEEA-label en Ecolabel.
  • Let bij de aankoop op mogelijkheden voor uitbreiding. Losse onderdelen worden in verhouding tot een compleet systeem, steeds goedkoper. Het is daarom ook voor uw portemonnee interessant om op te waarderen in plaats van te vervangen.
  • Het is niet altijd nodig om zowel de computer als het beeldscherm te vervangen. Een scherm gaat veel langer mee. Dat bespaart op de aanschafkosten en in productiegrondstoffen.

Beeldscherm kiezen

  • Niet alleen de kosten nemen toe met het formaat van een beeldscherm, ook het energieverbruik. Kies een geschikt formaat voor uw situatie.
  • Hoe hoger de resolutie, hoe hoger het energieverbruik. Hogere resolutiewaarden geven weliswaar scherper beeld, maar ga voor aanschaf even na of u het verschil nog opmerkt.
  • Platte beeldschermen (Liquid Crystal Display, of LCD) verbruiken maar half zoveel energie als conventionele schermen. In de toekomst zal het energieverbruik van LCD beeldschermen nog meer dalen, terwijl gewone beeldschermen (CRT-monitoren) al nagenoeg zijn uitontwikkeld.
  • Beeldschermen geven elektromagnetische straling af. In huidige monitoren is deze straling voldoende afgeschermd en vormt daardoor voor de gebruiker geen belasting meer. Beeldschermen met een Ecolabel of TCO-label voldoen aan nog strengere normen. LCD-schermen zijn in dit opzicht gunstiger dan conventionele beeldschermen.

Draagbare computers

  • Een draagbare computer is energiezuiniger dan een gewone desktop PC. Ze bevatten allerlei energiebesparende voorzieningen zodat ze zo lang mogelijk kunnen werken op de batterij.
  • Laptops werken ook op het elektriciteitsnet. Dat is energiezuiniger omdat bij het opladen van de batterij altijd energieverliezen optreden.
  • Haal de stekker van de oplader uit het stopcontact als de accu niet wordt opgeladen. Dat voorkomt sluipverbruik: de oplader gebruikt ook energie als er geen laptop is aangesloten.
  • Palmtops zijn draagbare computers die het formaat van een hand hebben. Voor dezelfde functie is minder materiaal nodig dan voor een gewone draagbare computer. Ze verbruiken minder energie en ze veroorzaken minder afval. Als alternatief voor het notebook is een palmtop minder milieubelastend, maar meestal worden ze als extra apparaat aangeschaft.


Oude PC weggooien

Computers vallen onder grijsgoed, oftewel ICT-apparatuur. Producenten en leveranciers van grijsgoed hebben een systeem ontwikkeld waarbij oude apparaten milieuverantwoord worden verwerkt.

Inleveren

Bij aanschaf van een soortgelijk nieuw product geldt de regeling 'oud-voor-nieuw'. De leverancier mag geen kosten rekenen voor inname van de oude apparatuur. Ook kunt u een oude PC gratis inleveren bij de gemeente. Voor computers geldt geen aparte verwijderingsbijdrage zoals voor andere elektrische apparaten. Bij ICT-apparatuur zit dit bedrag al in de aankoopprijs.

Oude accu's horen altijd bij het Klein Chemisch Afval.

Hergebruik

Daarnaast zijn er diverse bedrijven en organisaties die oude computers upgraden voor scholen en minder draagkrachtige (buitenlandse) organisaties. Stichting Global Start doet dat op basis van Maatwerkcontracten. Ze knappen oude afgeschreven hardware op en verkopen die goedkoop aan minder-draagkrachtigen of aan scholen. Global Start komt computers indien nodig ook ophalen. Zie onder Meer informatie voor contactgegevens.


Milieubewust computergebruik

Een computer heeft verschillende standen: actief gebruik(aan), stand-by, slaapstand en uit. Als systeemonderdelen automatisch naar stand-by gaan of uitschakelen als ze een korte periode niet worden gebruikt, valt veel energie te besparen. Dat heet energiebeheer, oftewel powermanagement. Dat bespaart niet alleen energie, maar beperkt ook de verspreiding van warmte en geluid.

De tabel geeft de energieniveaus weer binnen powermanagement.


Uit Slaapstand Stand-by Screensaver (schermbeveiliging*)
Aan of uit? Uitgeschakeld Gedeeltelijk uitgeschakeld Gedeeltelijk uitgeschakeld Aan
Functies Alle functies uit Vrijwel geen functies aan Deel van de functies aan Deel van de functies aan
Energieverbruik 0 (stekker uit stopcontact) of zeer weinig (sluipverbruik) 20 Watt 45 Watt 160 Watt


Toelichting:
In de slaapstand zijn de meeste functies uit; het duurt dan wat langer om de computer weer gebruiksklaar te krijgen. In stand-by is maar een deel van de functies uitgeschakeld. De computer is sneller gebruiksklaar.
*)Een screensaver levert geen energiebesparing op, maar moet beschermen tegen het inbranden van het beeldscherm.

Energiebeheer

Energiebeheer, of powermanagement, op de PC zorgt ervoor dat korte perioden waarin de pc niet gebruikt wordt, energiezuinig worden overbrugd. U kunt de periode waarna energiebeheer aan gaat, zelf instellen op een korte tijdsduur. Nog beter is het om de tijd dat uw computer stand-by staat zo kort mogelijk te houden. Schakel de PC liever regelmatig uit, ook als u een uurtje pauze neemt. Het is een misverstand dat dit slecht is voor de computer.

Ook als de computer met de aan/uitknop is uitgezet kan het apparaat nog wat stroom verbruiken als de stekker in het stopcontact zit. U voorkomt dit door de stekkers van computer en randapparatuur in één stekkerdoos met een aan/uitknop te steken. Na gebruik van de computer zet u de stekkerdoos op uit. Dit is een handige maatregel om sluipverbruik van transformatoren tegen te gaan.

Powermanagement instellen

Als het beeldscherm automatisch uitschakelt (zwart scherm) wanneer de computer een aantal minuten niet gebruikt wordt, heeft uw PC powermanagement. Afhankelijk van de instelling, duurt de tijd tot uitschakelen langer of korter. De computer (de systeemkast) maakt ook minder geluid als die in de energiebespaarstand staat. Zelf instellen? Kies een korte tijdsduur waarna de computer automatisch op stand-by gaat, experimenteer met verschillende periodes om de meest praktische tijd te vinden:

Windows: Start > Instellingen > Configuratiescherm > Energiebeheer
Macintosh: Ga naar Regelpaneel en kijk of Energiestand aan staat. Indien nee > open Extensiebeheer > zet het regelpaneel aan
> herstart.

Laptops hebben doorgaans bij aanschaf al uitgebreid powermanagement, omdat anders de batterijen te snel leeg zijn. Vaak wordt dit bij de installatie al goed ingesteld.

Bespaarstekkers

Bespaarstekkers zijn vaak bekend als Stand-by killer of Powersaver. Ze voorkomen dat apparaten onbedoeld stroom blijven gebruiken als u ze niet gebruikt. Geplaatst tussen het stopcontact en de computer schakelen bespaarstekkers de stand-by stand volledig uit.

Er zijn bespaarstekkers voor diverse apparaten, ook voor de computer. De werkwijze kan variëren en bepaalt mede het gebruiksgemak. Laat u dus goed informeren door de leverancier. Ook de prijzen variëren, van ongeveer € 20 tot € 50. Overigens gebruiken de bespaarstekkers zelf ook energie, maar zeer weinig. Het vermogen is 0,1 tot 0,3 Watt.


Labels en keurmerken

Energy Star

Energy Star is een keurmerk van het Amerikaanse EPA (Environmental Protection Agency) en wordt sinds begin 2002 ook door de landen van de EU ondersteund. Energy Star stelt eisen aan energiegebruik tijdens slaap- of stand-by stand. De apparatuur moet beschikken over powermanagement en dit moet bij aflevering geïnstalleerd zijn. Beeldschermen met Energy Star moeten in de slaapstand 50 procent minder energie verbruiken dan een conventioneel beeldscherm. Daardoor gaan ze ook langer mee. Zie voor meer informatie: www.energystar.gov/

GEEA


In Europees verband is het vrijwillige energiekwaliteitslabel GEEA (Group for Energy Efficiënt Appliances) ontwikkeld voor elektrische apparaten, vooral voor grijs- en bruingoed apparaten, zoals TV's, videorecorders, audioapparatuur en computerapparatuur. Hierbij worden onder meer eisen gesteld aan het stand-by verbruik. Apparaten voorzien van een GEEA-label behoren tot de 30% zuinigste apparaten op de markt. Een overzicht van energiezuinige merken met dit label is te vinden op de website: www.efficient-appliances.org.

TCO label

Het TCO-label is een Zweeds keurmerk dat naast eisen aan energieverbruik van de monitor, ook eisen stelt aan straling. Deze eisen zijn strenger dan de wettelijke normen die gelden voor straling. (de MRP-II norm). Kijk voor meer informatie op www.tcodevelopment.com/

Ecolabel


De criteria van Ecolabel zijn februari 1999 vastgesteld en liggen vooral op het terrein van energiebesparing en levensduurverlenging. Lees meer hierover op www.europeesecolabel.nl


Standpunten diverse organisaties

Overheid

De overheid verplicht met het Besluit wit- en bruingoed producenten en importeurs van elektronische apparatuur (grijsgoed) afgedankte producten terug te nemen en te zorgen voor milieuverantwoord hergebruik en recycling. Hieronder vallen onder andere computers, faxen en printers.

Milieubeweging

De milieuorganisaties hebben kritiek op het gebruik van diverse exotische metalen die in kleine hoeveelheden in computers, printers en faxen worden verwerkt. Zowel de winning als het delven van deze metalen brengen volgens Milieudefensie een behoorlijke milieubelasting met zich mee. De milieubeweging pleit daarom ook voor terugwinning van dergelijke metalen

Consumentenbond

Mogelijke energiebesparingen liggen volgens de Consumentenbond niet alleen op het bord van de consument, maar ook bij de fabrikanten. door energiezuinige apparatuur te produceren. De overheid probeert met subsidieprojecten en (inter)nationale afspraken de fabrikanten ertoe te bewegen energiezuiniger apparatuur te produceren. Totdat duidelijker is of de fabrikanten de door henzelf en de overheid opgelegde doelstellingen hebben bereikt, adviseert de Consumentenbond erop te letten of apparaten al dan niet volledig kunnen worden uitgeschakeld en op de aanwezigheid van energielabels.

Bedrijfsleven

Voor de uitvoering van het overheidsbeleid voor wit- en bruingoed is de Vereniging ICT Nederland opgericht. De vereniging heeft de inzamelstructuur opgezet. Zo is er het onderdeel 'oud-voor-nieuw'. De gebruiker kan het apparaat kosteloos laten innemen bij aanschaf van een nieuw, vergelijkbaar apparaat, waarna de leverancier het afvoert ter hergebruik, reparatie of recycling. Voor de verwerking van afgedankte computers, printers en faxen zijn voor alle aangeslotenen bij de Vereniging ICT twee verwerkingsbedrijven beschikbaar die volgens milieucriteria demonteren en afvoeren (Vereniging ICT Nederland, 1998).


Meer informatie